Banjaluka je jedini grad u Srpskoj u kome još uvek ima više rođenih nego umrlih i u koji se ljudi doseljavaju, iako cela država već 15 godina beleži negativan prirodni priraštaj.
Demografi još od 2002. godine upozoravaju da je situacija alarmanta, te da je Srpska u poslednjih 15 godina odstala bez 50 hiljada stanovnika zbog prirodnog priraštaja.
Ako se tome doda broj onih koji su napustili ovu zemlju, cifra dostiže nekoliko stotina hiljada.
Međutim, kada se pomene Banjaluka, kao da se ne priča o istoj državi.
Grad na Vrbasu ima pozitivan prirodni priraštaj, porodilište svake godine beleži više porođaja, a nedavna istraživanja Pedagoškog fakulteta iz Bijeljine pokazala su da je Banjaluka prva u Srpskoj, ne samo po kvalitativnim, nego i po kvalitativnim obeležjima stanovništva.
– Posle popisa stanovništa uradili smo istraživanje da vidimo kakva su kvalitativna obeležja države, gde je Banjaluka ostvarila ubedljivo najbolji rezultat. Nije pokazatelj demografske slike samo prirodni priraštaj, već mnogi drugi faktori, kao što su vitalnost i obrazovanost, a Banjaluka je prema svim tim demografskim faktorima ispred opština i gradova u Srpskoj, možda i u BiH – objašnjava demograf Stevo Pašalić.
Prema podacima popisa stanovništva iz 2013. godine, u Banjaluci živi 185.042 stanovnika.
Iako se broj stanovništva na papiru smanjio, u odnosu na podatke popisa pre rata, u Banjaluku svake godine dolazi i boravi nekoliko hiljada studenata koji često ostaju da žive ovde.
Zbog svega ovog, stručnjaci objašnjavaju da treba još vremena da se i u gradu na Vrbasu osete posledice masovnog odlaska ljudi iz BiH, jer je Banjaluka jedini grad u koji se ljudi i doseljavaju, za razliku od drugih iz kojih samo odlaze.
– Banjaluka je dobar primer migracije unutar države. Oni koji se u državi kreću kao migranti su mlada populacija u najboljoj dobi, te utiču na starosnu strukturu Banjaluke. Naravno da mladi odlaze i iz Banjaluke, odlaze ih svih gradova, ali s druge strane, svake godine na fakultete dođe hiljade studenta, koji tu traže posao, a neretko i ostaju da žive – kaže Pašalić, dodajući da je grad na Vrbasu najveći urbanistički i administrativni centar Srpske, u kome živi 75 odsto urbanog stanovništa.
Pored svih demografskih pokazatelja da je Banjaluka daleko ispred drugih gradova Republike Srpske, sociolozi imaju i nekoliko drugih razloga.
Sociolozi objašnjavaju da je jedan od razloga doseljavanja ljudi u Banjaluku i taj što ostali delovi Srpske nemaju šta da ponude.
– Manji gradovi i opštine su odavno „zaglibili“, tako da je mladima jedino ostalo da beže vani ili u neki veći grad ovde, što je u ovom slučaju jedino Banjaluka. Tako da, oni koji ipak ne žele napustiti BiH, a ne žele ni ostati u malim sredinama, izaberu Banjaluku, kao najbolji izbor u šturoj ponudi – komentariše sociolog Dragana Aleksić.
Selima nema spasa
Sudbina sela Republike Srpske je odavno poznata. Prazne kuće i školske klupe, te stanovništvo treće životne dobi, slika su gotovo svih sela.
– Jako je upitna sudbina seoskih naselja, jer su ona u dobokoj depopulaciji, sa sve izraženijom starom populacijom, gde nema obnavljanja. Banjaluka nije tipično ruralno područje, ima oko nje manjih sela koja su stabilna i pitoma, ali njena brdsko-planinska sela zadesila je loša sudbina. Ona bukvano demografski izumiru – objašnjava demograf Pašalić.
