ŠTA STOJI IZA PETOG NOVEMBRA: Popularne maske, teorija zavjere i borba protiv sistema
Noć Gaj Foksa ili Noć vatrometa se obilježava svakog petog novembra u Velikoj Britaniji. Gaj Foks je bio jedan od zavjerenika koji je učestvovao u Barutnoj zavjeri i koga su uhvatili u noći petog novembra 1606. godine neposredno prije nego što je htio da digne u vazduh Dom lordova i izvrši atentat na Kralja Džejmsa I. Uhapšen je i osuđen na smrt. Neposredno prije pogubljenja 31. januara Foks je pao sa skele na kojoj je trebao da bude obješen i slomio vrat.
Kada se iste noći pročulo o neuspjeloj zavjeri protiv kralja, ljudi širom Velike Britanije su palili lomače u znak zahvalnosti. Taj običaj je opstao do danas, te se peti novembar obilježava vatrometima i lomačama.
2002. godine snimljen je film V za Vendetu u kojem je popularizovana čuvena izreka “sjeti se, sjeti petog novembra” (remmember, remmember the fifth of november), kao simbol ustanka protiv vlasti.
Ovih pet stvari niste znali o 5. novembru:
1. Foks se pridružio grupi engleskih katolika i planirao atentat na kralja Filipa. U zgradi ga je pronašao čuvar Tomas Knajvet sa 900 kg baruta.
2. Nakon što se pročulo da je kralj preživio, ljudi su slavili paleći lomače, pa se zato danas ovaj datum obilježava vatrometom, iako od 1859. godine sve rjeđe.
3. Zgrada Doma Lordova je pretražena te večeri jer su dobili dojavu u anonimnom pismu da se sprema zavjera.
4. “Sjeti se sjeti petog novembra” je dio poznate pesme koja obilježava peti novembar.
Pjesma glasi:
“Remember, remember the fifth of November,
The gunpowder, treason and plot,
I know of no reason
Why gunpowder treason
Should ever be forgot.”
(Sjeti se sjeti petog novembra,
Baruta, izdaje i zavere,
Ne znam ni za jedan razlog,
Zašto bi Barutna zavjera
Ikada bila zaboravljena)
5. Film V za Ventedu je rađen po stripovima Alana Mora, a maske koje su postale popularne nakon filma su zapravo napravljene po onoj koju je Gaj Foks nosio.
U filmu V za Vendetu zavjerenik, “V”, koji po mnogo čemu asocira na Gaj Foksa, predstavljen je romantičarski, više kao borac za pravdu, ustanik protiv tiranije vlasti, nego kao okorjeli terorista. Kako je i poznata pjesma “Remember, remember” takođe uzeta i za film, ona je postala više simbol borbe nego znak izdaje i zavjereništva.
(Telegraf)
