Krsna slava je naš najstariji običaj i jedno od glavnih obilježja nacionalne kulture. Kućnom zaštitniku se vraćaju i porodice koje su tokom prethodnih decenija potpuno napustile ovaj običaj
Krsna slava brend je našeg naroda. Srbi, kako je neko pedantno izbrojao, obilježavaju više od 80 krsnih slava. Sveti Nikola je svetitelj koji bdi nad najviše pravoslavnih porodica. Ovaj svetac bez konkurencije patron je navećeg broja domova u Srbiji, ali i u Crnoj Gori, Republici Srpskoj i drugim krajevima. U krugu najpopularnijih slava su Aranđelovdan, Jovanjdan i Đurđevdan.
U SPC kažu da je trend povećanja broja domova koja proslavljaju krsno ime prisutan već godinama. U parohijama su posebno radosni što se slavama vraćaju i porodice koje su tokom komunizma potpuno napustile ovaj običaj.
Iako svi pravoslavni vjernici slično slave, postoji i puno različitih običaja kojih se svečari pridržavaju. Najveći broj njih, međutim, izraz je ukorenjenih navika i lokalnih vjerovanja, a manje načela hrišćanskog života. Smisao okupljanja oko sveće jeste molitveno zajedništvo svečara i zahvalnost Bogu, a ne pretjerivanje u hrani i piću. Snaga porodičnog praznika leži u slavskom kolaču i žitu, kao i ljubavi, pokajanju i praštanju.
Iako se suštinom hrišćanskog obilježavanja kućnog sveca zaštitnika smatraju sveća, vino, slavski kolač i žito (koljivo), Aranđelovdan je primjer slave koja se ovako najčešće – ne proslavlja. U našem narodu ukorijenjen je stav da je Sveti arhangel Mihailo, čiji se sabor proslavlja 21. novembra, “živ svetitelj” i da se zbog toga na ovaj dan ne iznosi slavsko žito. Crkveno tumačenje sasvim je suprotno.
– Pravoslavni vjernici na Aranđelovdan, kao i na dan svake druge krsne slave, pripremaju slavsko žito ili koljivo – objašnjava Slobodan Čegar, diplomirani teolog i vjeroučitelj. – Pravoslavna vjera sve svetitelje smatra živim, jer u Bogu niko nije mrtav. Žito je dar Bogu, koje simbolizuje vjeru u opšte vaskrenje i žrtvu koja se prinosi u ime svetitelja na čiji dan se prinosi. Sveti arhangel Mihailo, iako nije proživio biološki život i smrt, u tom pogledu nije nikakav izuzetak.
Vjerovanje da se na Aranđelovdan ne osvjećuje i ne služi koljivo rođeno je u činjenici da se žito sprema i za parastose pokojnicima. Smisao i simbolika prinošenja žita Bogu u ime preminulih ili pak svetitelja, u osnovi je identična. Iako se crkva protivi slavljenju Aranđelovdana bez koljiva, suprotna praksa veoma je jaka. Osnovni argument vjernika jeste tradicija, odnosno da su tako “sa koljena na koljeno” naučeni.
– Tipičan je i odgovor vjernika da ne slavi slavu, jer mu je otac “nije prenio”, odnosno, zato što je “preuzeo stariji brat”. Za proslavljanje krsnog imena neophodna je samo dobra volja. Tradicija i nastavak porodične istorije su dobrodošli, ali ne bi trebalo da budu prepreka slavljenju svetitelja. Na kraju krajeva, uz blagoslov Crkve, svako je slobodan da izabere svetitelja kojeg će smatrati zaštitnikom svoga doma – kaže Čegar.
U crkvi kažu da slave nisu ni mrsne ni posne, nego da su takvi dani kada se proslavljaju. To znači da se Sveti Nikola obavezno slavi uz posnu trpezu, jer uvijek pada u vrijeme božićnog posta. Ostale slave uvijek su posne ako se slave srijedom ili petkom, ili na dan u kalendaru određen kao posan.
(Novosti)
